წმინდა შვიდი მოციქულთა სწორი: კირილე, მეთოდე, კლიმენტი, ნაუმი, საბა, გორაზდი და ანგელარი (IX-X) - 27 ივლისი (9 აგვისტო)
წმინდა შვიდი მოციქულთა სწორი: კირილე, მეთოდე, კლიმენტი, ნაუმი, საბა, გორაზდი და ანგელარი (IX-X) - 27 ივლისი (9 აგვისტო)
წმინდა მოციქულთასწორნი: კლიმენტი ოჰრიდელი, ნაუმი, საბა, გორაზდი და ანგელარი სლავები იყვნენ, წმინდა კირილესა და მეთოდეს მოწაფეები. მართლმადიდებელი ეკლესია სლავთა განმანათლებელ წმინდანებს კირილეს და მეთოდეს ძველი სტილით 11 მაისს იხსენიებს, ხოლო ძველი სტილით 27 ივლისს (9 აგვისტოს) მათ ხსენებას მოწაფეებთან ერთად აღასრულებს.

კონსტანტინე და მეთოდე თესალონიკში დაიბადნენ. მაკედონია, სადაც ეს ქალაქი მდებარეობს, სლავებით მჭიდროდ იყო დასახლებული, ამიტომაც, სავარაუდოა, რომ ბავშვობაშივე შეისწავლეს სლავური ენა. მათ მამას, ლეონს, ქალაქის ერთ-ერთ წარჩინებულს, ჰყავდა შვიდი შვილი, რომელთაგან უფროსი იყო მეთოდე, ხოლო უმცროსი - კონსტანტინე.

მეთოდემ ერისკაცობაში მოიხადა სამხედრო სამსახური. ის მამის კვალს, პოლიტიკურ მოღვაწეობას, გაჰყვა. მეთოდე ათი წლის განმავლობაში გახლდათ ბიზანტიის საზღვართან მდებარე სლავური სამთავროს მმართველი. შემდეგ გადადგა თანამდებობიდან და ცხოვრება სასულიერო გზით წარმართა. წმინდა მეთოდემ პატარა მონასტერში, პოლიხრონში იღუმენის ხარისხი მიიღო.

კონსტანტინე, რომელიც ბავშვობიდან გამოირჩეოდა საოცარი ნიჭიერებითა და ცოდნისადმი სიყვარულით, მცირეწლოვანი მიქაელ III-ის აღმზრდელის თხოვნით კონსტანტინოპოლში გაგზავნეს, სადაც მომავალ იმპერატორთან ერთად იზრდებოდა.

კონსტანტინოპოლის ზნეობრივი ყოფა იმხანად უმძიმესი იყო, მაგრამ მეცნიერებები წარმატებით ვითარდებოდა. ღვთისმოსავ კონსტანტინეს არ იტაცებდა სახიფათო საცდურები და მყარად მიჰყვებოდა მართალ გზას. სარგებლობდა ცნობილი ფოტიოსის გაკვეთილებით, შეისწავლა ბერძნული, ლათინური და ასურული ენები, იმდროინდელ მეცნიერებათაგან განსაკუთრებით შეიყვარა ფილოსოფია. კირილეს მეტსახელად "ფილოსოფოსიც" შეარქვეს. ახალგაზრდა კონსტანტინემ უარი თქვა ქორწინებასა და პატივზე, რომელიც სამეფო კარზე ელოდა, რადგან სურდა სიცოცხლე ღმერთისთვის მიეძღვნა. ის რაღაც პერიოდის განმავლობაში აღმოსავლეთში ყველასათვის კარგად ცნობილ წმინდა სოფიოს ტაძრის ბიბლიოთეკარი გახლდათ. შემდეგ ფარულად გაეცალა იქაურობას და მონაზვნად აღიკვეცა, თუმცა მეგობართა დაჟინებული თხოვნით კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა და ფილოსოფიას ასწავლიდა.

კონსტანტინე ფილოსოფოსმა სახელი მალევე გაითქვა დედაქალაქში. ერთხელ, სარკინოზთა ემირისგან იმპერატორთან მივიდნენ ელჩები, რომლებმაც ქრისტიანობის შეურაცხყოფა დაიწყეს. მაშინ იმპერატორმა გადაწყვიტა, ბაღდადში სწავლული პიროვნება გაეგზავნა მათთან საპაექროდ და არჩევანი შეაჩერა კონსტანტინეზე, რომელიც მაშინ 24 წლის იყო. ახალგაზრდა ფილოსოფოსი ბაღდადში გაემგზავრა და ჩინებულად გაართვა თავი დავალებას. დაბრუნებული დასახლდა ოლიმპოს მთაზე თავის ძმასთან - მეთოდესთან ერთად, რომელმაც, როგორც უკვე ზემოთ მოგითხრეთ, დიდი ხნის წინ მიატოვა სოფელი და მონაზვნად შედგა.

კავკასიელი ხაზარების განმანათლებელი ძმები

858 წელს იმპერატორს ეწვივნენ კავკასიელთა ტომის, ხაზარების ელჩები, რომლებიც ახლანდელი რუსეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მომთაბარეობდნენ. ელჩები სარწმუნოების საკითხებში გარკვევას ცდილობდნენ და იმპერატორს ეუბნებოდნენ: "ჩვენ გვაშფოთებენ ებრაელები და სარკინოზები - ყველა თავის რჯულს ადიდებს. გამოგვიგზავნე განსწავლული ადამიანები, რომლებიც გვეტყვიან, თუ რომელი სარწმუნოება არის უმჯობესი".

ისევ მიმართეს კონსტანტინე ფილოსოფოსს, რომელმაც ხალისით მიიღო ხაზარებთან წასვლის დავალება და მეთოდეც დაარწმუნა, გაჰყოლოდა. ძმები თავდაპირველად დროებით დასახლდნენ ძველ ბერძნულ ქალაქ ქერსონესში, ყირიმის ნახევარკუნძულზე. იქ მათ შეისწავლეს ხაზართა ენა, ასევე ზედმიწევნით გამოიკვლიეს ებრაული წიგნები, რათა წარმატებით ეპაექრათ ებრაელებსა და სამარიტელებთან, რომლებსაც ხაზართა მიწაზე უნდა შეხვედროდნენ. ძველი გადმოცემის თანახმად, იქ გაიცნეს ერთი რუსი, თუ სლავი, რომელსაც რუსულ ენაზე გადათარგმნილი სახარება და ფსალმუნნი ჰქონდა; და კონსტანტინემაც ამ წიგნების საშუალებით შეისწავლა რუსული ენა.

ქერსონესში ყოფნისას მათ მნიშვნელოვანი მისიის შესრულება ხვდათ წილად. როგორც ცნობილია, ჯერ კიდევ ტრაიანეს დროს იქ აღესრულა მოციქულთა მოწაფე, რომის ეპისკოპოსი კლიმენტი, რომელიც შავ ზღვაში დაახრჩვეს. ხალხში არსებული გადმოცემის თანახმად, საუკუნეთა განმავლობაში, ყოველ წელიწადს, მისი სიკვდილის დღეს, ზღვა უკან იხევდა და მორწმუნეებს საშუალება ეძლეოდათ, ეხილათ მღვდელმთავრის ნაწილები. კონსტანტინემ და მეთოდემ წმინდა ნაწილების აღმოყვანება მოისურვეს. მათი თხოვნით, ქერსონესის ეპისკოპოსმა გიორგიმ საზეიმო ლოცვა აღავლინა იმ ადგილის მახლობლად, სადაც ფსკერზე ჩაძირული კლიმენტის ნეშტი ესვენა. უცებ ზეციდან ნათელი გამობრწყინდა და წმინდა ნაწილები ზედაპირზე ამოტივტივდა. ისინი ზღვიდან ამოასვენეს და პატივით გადააბრძანეს ტაძარში.

ხაზართა მოქცევა

ხაზართა ენა შეისწავლეს თუ არა, კონსტანტინე და მეთოდე საქადაგებლად წავიდნენ. მათი შრომა წარმატებული აღმოჩნდა - ბევრი მოაქციეს, თავად ხანიც კი მოინათლა. კონსტანტინემ პაექრობა გამართა სწავლულ ებრაელებთან, სამარიტელებთან, მაჰმადიანებთან, რომელთაც მჭევრმეტყველურად და ბრძნულად დაუმტკიცა ჭეშმარიტი სარწმუნოების უპირატესობა მათ სწავლებებთან შედარებით. ეს საუბრები ჩაიწერა მეთოდემ. ხანმა, კმაყოფილმა, რომ ჭეშმარიტი სარწმუნოება პოვა, მოისურვა მქადაგებელთა გულუხვად დასაჩუქრება, მაგრამ მათ ძღვენზე უარი თქვეს და ხაზართა ტყვეობაში მყოფი ყველა ბერძენის გათავისუფლება სთხოვეს. შემდეგ უკან დაბრუნდნენ და გზად კიდევ ერთ, სუროჟის (აზოვის) ზღვის მახლობლად მცხოვრებ წარმართულ ტომს უქადაგეს ქრისტიანობა.

ხაზარეთში ქადაგების შემდეგ კონსტანტინე დედაქალაქში დარჩა, წმინდა მოციქულთა ტაძართან დასახლდა და ლოცვასა და ცოდნის შეძენას მიეცა. წმინდა მეთოდე კი ულუმბოს ახლოს მდებარე პოლიქრონის მონასტრის იღუმენად აირჩიეს.

სლავებში თანდათანობით მომწიფდა სურვილი, მიეღოთ ჭეშმარიტი სარწმუნოება; და მათ დახმარებისათვის ბიზანტიას მიმართეს.

ბულგარეთში, იმპერიასთან ხშირი ურთიერთობის წყალობით, დიდი ხნის წინ შეაღწია ქრისტიანული რწმენის სხივებმა. მით უფრო, რომ ამ ქვეყანაში სლავებს უკვე დახვდათ ბერძენთაგან მოქცეული, გაქრისტიანებული ხალხი. VIII საუკუნის დასასრულს, ბულგარელმა თავადმა ნათელ იღო კონსტანტინოპოლში, ხოლო IX საუკუნის დასაწყისში ბულგარელი თავადი ბოიანი მოწამებრივად აღესრულა სარწმუნოებისთვის, მანამდე კი მთელი ქვეყნის ახლო მომავალში მოქცევა იწინასწარმეტყველა.

წმინდა მოწამე ბოიანი

როდესაც ბულგარეთის სამეფო ტახტზე ბოიანის ძმა, წარმართი ვლადიმერი ავიდა, მთავარმა მას ქრისტიანი კინამონის გათავისუფლება მოსთხოვა, რომელიც დიდხანს იტანჯებოდა საპყრობილეში კერპისათვის მსხვერპლშეწირვაში მონაწილეობაზე უარის თქმისათვის. ძმამ ბოიანს თხოვნა შეუსრულა. გათავისუფლებულ კინამონს მთავარმა ჰკითხა, თუ რატომ იტანჯებოდა. ხანგრძლივი საუბრის დროს განათლებულმა ქრისტიანმა წარმართ მთავარს აუხსნა კერპთაყვანისმცემლობის სიცრუე და ცხონებისათვის ქრისტეს რწმენის აუცილებლობა. საუბრის ბოლოს კინამონმა თქვა: "ქრისტეს გარეშე არ არსებობს ნათელი გონებისათვის, სიცოცხლე - სულისათვის. მხოლოდ ის არის კაცობრიობის მოძღვარი და მაცხოვარი. თუ წარწყმედა არ გსურს, იწამე ქრისტე". მთავარი ბოიანი სიხარულით მოინათლა. ახალმოქცეულმა კეთილმსახურმა მთავარმა დაიწყო მარხვა და ლოცვა. ვლადიმერმა ძმას მოსთხოვა უარეყო ქრისტე. წმინდა მთავარმა უდრტვინველად უპასუხა: "ვაღიარებ ქრისტეს, ჭეშმარიტ ღმერთს. არავის ძალუძს განმაშოროს მაცხოვრის სიყვარულს". ვლადიმერმა სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა ძმას. მოწამებრივი აღსასრულის წინ კეთილმსახურმა მთავარმა იწინასწარმეტყველა, რომ ქრისტიანობა მთელ ბულგარეთში გავრცელდებოდა, აშენდებოდა ქრისტიანული ტაძრები, ხოლო კერპები და სამსხვერპლოები შეიმუსრებოდა. ძმას კი უთხრა: "შენი სისასტიკის გამო სიკვდილით დაისჯები".

წმინდა მოწამის წინასწარმეტყველება ყველაზე ადრე საკუთარ ძმაზე ახდა. მალე მალომირი გარდაიცვალა. მას მემკვიდრე არ დარჩენია, ამიტომ ტახტზე უფროსი ძმა პერსიანე (+836-852) ავიდა. სწორედ პერსიანეს ვაჟი ბორისი გახდა ბულგარელთათვის მოციქულთასწორი წმინდანი.

დამ, თეოდორამ განამტკიცა ბორისის გულში ქრისტეს სასოება. ბულგარელები ხშირად ეომებოდნენ მეზობელ ტომებს, ქვეყანა შიმშილობდა, 860 წელს კი უკიდურესად მძიმე მდგომარეობაში ჩავარდა. ბორის მეფე წარმართული ქვეყნის ხსნას ქრისტიანული რწმენის მიღებაში ხედავდა.

ბერძნებთან ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ბულგარელებმა ტყვედ ჩაიგდეს სახელოვანი დიდებული თეოდორე კუფარა, რომელსაც ბერობის აღთქმა ჰქონდა დადებული. ის იყო პირველი ადამიანი, რომელმაც სახარების მარცვალი დათესა ბულგარელთა მეფის გულში. ამის შემდეგ ბულგარეთზე გამოლაშქრებულმა ბერძნებმა თავად იგდეს ხელთ ძვირფასი ტყვე - მეფის მცირეწლოვანი და, რომელიც შემდგომ ბიზანტიის იმპერატორის კარზე მართლმადიდებლურად იზრდებოდა. როცა იმპერატორი თეოფილე გარდაიცვალა, ბორის მეფემ გადაწყვიტა, შური ეძია ბერძნებზე. იმპერატორის ქვრივმა თეოდორამ ელჩები გაუგზავნა მეფეს და გააფრთხილა, რომ ის თვითონ დაიცავდა იმპერიას. ბორის მეფემ ზავი ირჩია და შერიგების ნიშნად ტყვეებიც გაცვალეს - თეოდორე კუფარა საბერძნეთში დაბრუნდა, ბულგარელთა მეფის ასული კი სამშობლოში. მან უფრო განამტკიცა ძმის გულში ქრისტეს სასოება. თეოდორამ სცადა ძმის მოქცევა და ამ საქმეში ღმერთი დაეხმარა: შიმშილობასა და სახადს მაშინვე მოეღო ბოლო, როგორც კი ბულგარელებმა ლოცვით შესთხოვეს ქრისტიანთა ღმერთს. ამან დაარწმუნა ბორისი ქრისტიანობის ჭეშმარიტებაში და საბერძნეთში ხალხი გაგზავნა მასწავლებელთა სათხოვნელად.

861 წელს წმინდა მეთოდე ბულგარეთში ჩავიდა. ზოგი მემატიანე მოგვითხრობს, რომ მეთოდემ, როგორც დახელოვნებულმა ფერმწერმა, სამეფო სასახლის კედლებზე საშინელი სამსჯავროს სურათი გამოსახა, თან მეფეს აუხსნა მისი შინაარსი, რითაც საბოლოოდ დაარწმუნა იგი, გაქრისტიანებულიყო. ბორისი მოინათლა და ბიზანტიის იმპერატო¬რის პატივსაცემად დაირქვა მიქაელი. მართალია, მისი ქვეშევრდომების ნაწილი დიდხანს უკმაყოფილო იყო, რადგან მიიჩნევდა, რომ მეფემ მამა-პაპათა სარწმუნოებას უღალატა; ამ მიზეზით ზოგჯერ არეულობასაც ჰქონდა ადგილი, მაგრამ სარწმუნოება თანდათანობით მაინც მკვიდრდებოდა. კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა ფოტიოსმა წერილობით განუმარტა მეფეს ქრისტიანობის არსი, მსოფლიო კრებათა კანონები, ამასთან ბულგარეთში გაგზავნა არქიეპისკოპოსი და მღვდლები. კონსტანტინემ და მეთოდემ იქ ღვთის სიტყვა სლავურად იქადაგეს და შემდეგ სხვა ქვეყნებისკენ გაუდგნენ გზას.

გთხოვთ, იზრუნოთ ჩვენს გადასარჩენად.

862 წელს მორავიის (დღევანდელი აღმოსავლეთი ჩეხეთი, დასავლეთი სლოვაკეთი და დასავლეთი უნგრეთი) პრინცმა, როსტისლავმა, სვიატოპოლკმა და აგრეთვე პანონიის თავადმა კოცელამ ბიზანტიის იმპერატორ მიქაელ III-ს სთხოვეს, რომ საღვთო წერილის მასწავლებლები გაეგზავნა მათთან. მათ მიერ წარგზავნილი ელჩები სთხოვდნენ იმპერატორს: "ჩვენი ქვეყანა მონათლულია და ერს ქრისტეს რჯულის დაცვა სურს, მაგრამ არ გვყავს მასწავლებლები, რომლებიც განგვიმარტავდნენ სარწმუნოებასა და წმინდა წიგნებს ჩვენს მშობლიურ ენაზე. გთხოვთ, იზრუნო ჩვენს გადასარჩენად და გამოგვიგზავნო ეპისკოპოსი და მასწავლებელი; ჩვენ ვიცით, რომ თქვენგან აღწევს კეთილი რჯული სხვა ქვეყნებში".

მორავიის სლავურენოვანი მოსახლეობა ეკლესიის სწავლებებს უკვე იცნობდა აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოდან (დღევანდელი გერმანია და ავსტრია) ჩამოსულ მისიონერთა დახმარებით. მაგრამ როსტისლავი შეშფოთებული იყო გერმანელი ტომების პოლიტიკური და საეკლესიო გავლენით; ის იმედოვნებდა, რომ კონსტანტინოპოლთან რელიგიური კავშირი დაეხმარებოდა თავის ერს პოლიტიკური და რელიგიური ავტონომიის შენარჩუნებაში.

ღმერთს შეევედრე, ის შეგაგონებს. გახარებულმა იმპერატორმა და პატრიარქმა უხმეს თესალონიკელ ძმებს და სლავებთან წასვლა შესთავაზეს. კონსტანტინე ხალისით დაეთანხმა, მიუხედავად იმისა, რომ ავადმყოფობდა. წმინდა საქმის დასაგვირგვინებლად მან განიზრახა, სლავებისთვის ღვთის სიტყვა წერილობით მიეწოდებინა. ამიტომ ჰკითხა იმპერატორს:

– ამ ხალხებს აქვთ დამწერლობა?

– ჩემი მამა-პაპა ეძებდა მას, მაგრამ ვერაფერს მიაგნო, - მიუგო მან.

– როგორ მოვიქცეთ? მარტო ზეპირი ქადაგება ქვიშაზე ნაწერის ტოლფასია. თუ ანბანის შედგენას დავიწყებ, მეშინია, ერეტიკოსობა არ დამაბრალონ, - უთხრა ფილოსოფოსმა.

– ღმერთს შეევედრე და ის შეგაგონებს! - ასეთი იყო იმპერატორის რჩევა.

კონსტანტინემ წმინდა საქმის აღსასრულებლად მზადება ლოცვითა და ორმოცდღიანი მარხვით დაიწყო. მას ღრმად სწამდა სარწმუნოების უკეთ შეცნობისთვის დამწერლობის აუცილებლობა და სლავური ანბანის შედგენაზე დაიწყო მუშაობა. მას ეხმარებოდნენ მეთოდე და რამდენიმე მოწაფე, რომლებიც თან უნდა გაჰყოლოდნენ. როგორც კი ანბანი შექმნა, კონსტანტინემ სლავურ ენაზე ყოველდღიურ საკითხავებად გადათარგმნა ფრაგმენტები სახარებიდან და სამოციქულოდან. ზოგი მემატიანე გადმოგვცემს, რომ სლავურ ენაზე დაწერილი პირველი სიტყვები იყო იოანეს სახარების საწყისი მუხლი: "პირველითგან იყო სიტყუაჲ და სიტყუაჲ იგი იყო ღმრთისა თანა, და ღმერთი იყო სიტყუაჲ იგი".

ამ უდიდეს შრომას სიხარულით მიესალმა კონსტანტინოპოლის მთელი სასულიერო დასი. იმპერატორის დასწრებით ჩატარდა სამადლობელი პარაკლისი... 863 წელს კონსტანტინე, მეთოდე და რამდენიმე მათი მოწაფე გაემგზავრნენ სლავური მიწებისკენ და ფასდაუდებელი საჩუქარი - მშობლიურ ენაზე გადათარგმნილი საღვთო წერილი - წაუღეს. ზოგის ვარაუდით, გამგზავრების წინ კონსტანტინე ეპისკოპოსად აკურთხეს. დამშვიდობებისას იმპერატორმა მას მთავარ როსტისლავთან წერილი გაატანა: "ღმერთმა, რომელიც ყველას გვიბრძანებს ჭეშმარიტების შეცნობას, აღასრულა უდიდესი საქმე - მოგვივლინა დამწერლობა თქვენს ენაზე. შენთან ვაგზავნით პატიოსან მამას - კეთილმორწმუნე და ფრიად განსწავლულ ფილოსოფოსს, რომლის მიერაც უფალმა გამოგვიცხადა ეს დამწერლობა. იგი მოგართმევს ყოველგვარ ოქროსა და პატიოსან თვლებზე უძვირფასეს ძღვენს... ნებისმიერ ღვაწლს დაუზარებლად შეუდექი. როდესაც შენი ხელშეწყობით ქვეშევრდომები ღმერთს შეიცნობენ, შენც მიიღებ ჯილდოს ამა სოფლადაც და სამომავლო ცხოვრებაშიც".

ძმები გზას გაუდგნენ. ზოგი ვარაუდით, მათ განვლეს ბულგარეთი, სადაც იქადაგეს, და ისე ჩავიდნენ მორავიაში. ველეგრადში მათ სიხარულით შეეგება მთავარი თავისი ხალხით. ძმები დადიოდნენ სხვადასხვა მხარეში, ასწავლიდნენ, ქადაგებდნენ, განმარტავდნენ ღვთის სიტყვას, ამეცადინებდნენ ბავშვებს, შემოიღეს სლავურ ენაზე ღვთისმსახურება. დაუღალავად შრომობდნენ და მოკლე ხანში სლავურად თარგმნეს ფსალმუნნი, ჟამნი, კურთხევანი, კონდაკი, დამასკელის ოქტოიხი და ძველი და ახალი აღთქმის საკითხავთა კრებული.

პაპმა ნიკოლოზმა სლავთა განმანათლებელი ძმები რომში იხმო. ოთხ წელიწადზე მეტ ხანს იღვწოდნენ წმინდა მქადაგებლები ხალხის განსანათლებლად და მათი შრომა ამაო არ ყოფილა - უამრავმა ადამიანმა ირწმუნა ქრისტე. მთავარმა კოცელამ წერა-კითხვა შეისწავლა და კონსტანტინეს ორმოცდაათი ყმაწვილის განათლება მიანდო. ღვთის სიტყვა მთელ ქვეყანას განეფინა...

ამით დიდად უკმაყოფილონი დარჩნენ გერმანელი და ლათინი ეპისკოპოსები, რომელთა ხანგრძლივ გარჯას პანონიასა და მორავიაში მცირედი წინსვლა თუ მოჰყვა. ეს ბუნებრივიც იყო, მათ ხომ საკუთარი ინტერესები და პაპის მმართველობის დამკვიდრება უფრო აწუხებდათ, ვიდრე ხალხის ჭეშმარიტად განათლება. ისინი ღვთისმსახურებას უცხო ენაზე აღასრულებდნენ, წმინდა წერილს არ განმარტავდნენ, ითხოვდნენ მხოლოდ ზერელე, სხვათა დასანახავად მოქცევას და არა ქრისტიანული რჯულის დაცვას. მაგალითად, ზემოხსენებულ ეპისკოპოსთა ოლქებში ნებადართული იყო მრავალცოლიანობა და წარმართული მსხვერპლშეწირვა.

თესალონიკელი მახარებლების მისვლის შემდგომ ლათინმა ეპისკოპოსებმა საერთოდ დაკარგეს გავლენა ხალხზე, რომელმაც მაშინვე აქცია ზურგი მათ და მიაშურა სიყვარულითა და სიბრძნით დამმოძღვრავ მოღვაწეებს. შურით გაავებული ეპისკოპოსები ძალ-ღონეს არ იშურებდნენ, რომ კონსტანტინესა და მეთოდესთვის ჩირქი მოეცხოთ: უწოდებდნენ არიანელებს, ერეტიკოსებს, ხალხში გაავრცელეს აზრი, თითქოს ღვთის სიტყვა უნდა იკითხებოდეს მხოლოდ იმ სამ ენაზე, რითაც შესრულდა წარწერა მაცხოვრის ჯვარცმაზე მიმაგრებულ დაფაზე, ხოლო ის, ვინც სხვაგვარად მოიქცეოდა, ერეტიკოსი იყო. ბოლოს მქადაგებლებს პაპ ნიკოლოზთან უჩივლეს.

ეს ის პერიოდი იყო, როდესაც ფოტიოსმა დაადანაშაულა პაპი ბულგარეთში არამართებული ქცევისთვის, აგრეთვე, ამხილა რომის ეკლესიის ყველა გადახრა ძველი მართლმადიდებლობიდან. ძალაუფლებისმოყვარე პაპი შეაშფოთა ცნობამ, რომ აქამდე რომს დაქვემდებარებულ კიდევ ერთ ქვეყანაში გაისმა ბერძნული ლიტურგია, ახლა უკვე სლავურ ენაზე, და მახარებლები თავისთან, რომში, მიიწვია. კონსტანტინე და მეთოდე, უეჭველია, არ ცნობდნენ რომის მღვდელმთავრის უზენაესობას, როგორც ეს დასავლეთში აღიარეს, მაგრამ რაკი ეკლესია ყოველთვის პატივს მიაგებდა პაპს, როგორც პირველს თანასწორთა შორის, თანაც მხოლოდ მას შეეძლო, ბოლო მოეღო თავისი ქვეშევრდომი ლათინი ეპისკოპოსების ხრიკებისთვის მორავიაში, ძმები ხალისით გაემგზავრნენ და წაასვენეს წმინდა კლემენტის ნაწილები, აგრეთვე წაიღეს სლავურ ენაზე გადათარგმნილი წმინდა წიგნები.

ამასობაში პაპი ნიკოლოზი, რომელმაც მახარებლებს უხმო, გარდაიცვალა. ადრიანემ, რომელიც აღმოსავლეთ¬თან შერიგებით იყო დაინტერესებული, გადაწყვიტა ისინი უდიდესი პატივით მიეღო. როგორც კი შეიტყო, რომ რომს უახლოვდებოდნენ და წმინდა კლიმენტის ნაწილებს მოასვენებდნენ, თავად გაეშურა მათ შესახვედრად და ქალაქგარეთ შეეგება სასულიერო პირებისა და დიდძალი ხალხის თანხლებით - ყველას ანთებული სანთლები ეჭირა. პაპმა კონსტანტინესა და მეთოდეს მოწიწებით ჩამოართვა მოწამის ნაწილები და წმინდა კლიმენტის ტაძარში დაასვენა. ხოლო სლავურად თარგმნილი წიგნები რომის უძველესი ბაზილიკის - სანტა მარია მაჯორეს ტრაპეზზე აკურთხა.

კონსტანტინემ, თავისი და თავისი ძმის სახელით, შეადგინა სარწმუნოების აღსარება, სადაც აღიარა ნიკეა-კონსტანტინოპოლის სიმბოლოს დოგმატები და უარყო რომის მიერ შეტანილი სიახლეები. იგი შემდეგი სიტყვებით მთავრდება: "ამგვარად, აღვიარებ მე ჩემს მრწამსს მეთოდესთან - ჩემს ძმასა და ღვთის სამსახურში მარადიულ თანაშემწესთან - ერთად. ამ მრწამსშია ხსნა და სასოება! და ჩვენ, ორივე, მას გადავცემთ ჩვენს მოწაფეებს, რათა ამ რწმენით გადარჩნენ".

პაპი კმაყოფილებით შეხვდა ამ მრწამსს, დაგმო ისინი, ვინც სლავური ენის გამოყენებას ებრძოდა და ბრძანა, აღესრულებინათ ღვთისმსახურება ორივე - ლათინურ და სლავურ ენებზე წმინდა პეტრესა და წმინდა ანდრია პირველწოდებულის, როგორც სლავურ მიწებზე პირველი მახარებლის, ტაძრებში. პაპმა მეთოდეს ხელი დაასხა პრესვიტერად და თავის ორ ეპისკოპოსს უბრძანა, მახარებელთა რამდენიმე მოწაფე მღვდლისა და დიაკონის ხარისხში აეყვანათ.

კონსტანტინეს აღკვეცა კირილეს სახელით

რომში ჩასვლიდან ცოტა ხნის შემდეგ კონსტანტინე მძიმედ დასნეულდა - გამუდმებულმა ჯაფამ დიდი ხანია შეურყია ჯანმრთელობა. როდესაც იგრძნო, რომ მალე გარდაიცვლებოდა, სქემაში აღიკვეცა კირილეს სახელით და მშვიდად შეუდგა სიკვდილისთვის მზადებას. დაახლოებით ორი თვე იავადმყოფა. მართალ მამას სიკვდილისა არ ეში¬ნოდა, მას მხოლოდ ერთი რამ აწუხებდა - მისი აღსრულების შემდეგ არ შეწყვეტილიყო დაწყებული საგანმანათლებლო საქმიანობა სლავებთან. იგი დაჟინებით ევედრებოდა ძმას, არ მიეტოვებინა ეს წმინდა საქმე, სიკვდილის წინ კი ასე დაუბარა: "ძმაო, მე და შენ თითქოს უღელში შებმული ორი ხარი ვართ ერთი სავარგულის მოსახნავად. აი, მე ადრე დავასრულე სამუშაო დღე და ხნულზე დავეცი. ვიცი, რომ ნატრობ ოლიმპოს მთაზე განმარტოებას, მაგრამ გევედრები, ნუ მიატოვებ ჩვენს საქმეს. ამით სათნო-ეყოფი ღმერთს". შემდეგ თვალები ზეცად აღაპყრო და ილოცა თავის მიერვე მოქცეული ხალხებისთვის. დასასრულს ნეტარმა მასწავლებელმა დალოცა ყველა დამსწრე და უფალს 42 წლის ასაკში მიაბარა სული. ეს მოხდა 869 წლის 14 თებერვალს.

პაპმა და რომის სასულიერო დასმა საზეიმო პანაშვიდი გადაუხადეს მიცვალებულს. მეთოდეს სურდა, დედის ანდერძის თანახმად, საყვარელი ძმის ცხედარი სამშობლოში გადაესვენებინა, მაგრამ სასულიერო პირებმა პაპს სთხოვეს, ეს არ დაეშვა. ნეტარი კირილე დაკრძალეს წმინდა კლიმენტის ეკლესიაში, წმინდა ნაწილებთან ახლოს, რომელიც მან ზღვის ფსკერიდან აღმოიყვანა. უამრავმა ადამიანმა, საერო თუ სასულიერო პირმა, გააცილა სლავთა უდიდესი მასწავლებლის ცხედარი განსასვენებლამდე. მისი ნეშტი დღესაც რომში, წმინდა კლიმენტის ტაძარშია დასვენებული.

წმინდა მეთოდე - პანონიის მღვდელმთავარი

დრო გადიოდა... თითქმის ორი წელი სრულდებოდა, რაც სლავებს მასწავლებლები აღარ ჰყავდათ. მთავარმა კოცელამ რომში ელჩები გაგზავნა და პაპს სთხოვა, მეთოდე გამოეშვა. ადრიანეს პასუხი ასეთი იყო: "არა მარტო შენ, არამედ მთელ სლავურ ქვეყნებს ვუგზავნი ღვთისა და წმინდა პეტრე მოციქულისგან მოვლინებულ მასწავლებელს".

პაპის დიდი სურვილი იყო, რომ სლავთა მოქცევა მისი, ანუ რომის დამსახურებად ჩათვლილიყო და არა საბერძნეთის. მან მეთოდე გაუშვა და სლავ მთავრებს მისწერა: "სიხარულით შევიტყეთ, რომ უფალმა შთაგაგონათ სურვილი, გეძებნათ ღმერთი და მანვე გიჩვენათ, რომ მისადმი სამსახური არა ოდენ რწმენით, არამედ კეთილი საქმეები¬თაც გმართებთ, რამეთუ "სარწმუნოებაჲ თჳნიერ საქმეთაჲსა მკუდარ არს" (იაკ. 2,20). თქვენ ითხოვეთ მასწავლებლები, საბერძნეთის იმპერატორმა კი ჩვენ შეგვატყობინა და თქვენთან გამოაგზავნა ნეტარი კონსტანტინე ფილოსოფოსი ძმასთან ერთად. ახლა ჩვენ უკან გიბრუნებთ ჩვენს შვილს, მეთოდეს, როგორც გონიერებითა და მართლმორწმუნეობით სრულყოფილ მამას, რათა მან გაგანათლოთ ღვთის შეწევნით კონსტანტინე ფილოსოფოსის მიერ თქვენს მშობლიურ ენაზე გადათარგმნილი საეკლესიო წიგნებით. თუკი ვინმე სხვაც შეძლებს წმინდა წიგნების თქვენს ენაზე ღირსეულად და მართლმორწმუნეობით თარგმნას, რათა იოლად შეძლოთ ღვთის მცნებათა შეცნობა, დაე, ეს საქმე წმინდა და კურთხეული იყოს ღვთისა და ჩვენი კათოლიკე, სამოციქულო ეკლესიის მიერ! დაე, აღსრულდეს სიტყვები წერილისა: "აღგიარებდენ შენ ერნი, ღმერთო, აღგიარებდენ შენ ერნი ყოველნი" (ფსალმ. 66,3) და თუ ვინმე გაკადნიერდება და ეცდება ჭეშმარიტების გზიდან თქვენს გადაცდენას, დაგმობს თქვენს წიგნებსა და ენას, იგი ცრუმასწავლებლად მიიჩნიეთ". მაგრამ პაპი მაშინაც ითხოვდა, რომ ღვთისმსახურებისას სახარება თავდაპირველად ლათინურად, შემდეგ კი სლავურად წაეკითხათ და ამ ბრძანების დამრღვევს ეკლესიიდან განკვეთით ემუქრებოდა.

მეთოდე პანონიის ეპისკოპოსად დაადგინეს. მან ერთგულად შეასრულა ძმის უკანასკნელი თხოვნა - მთელი ცხოვრება და შრომა სლავებს მიუძღვნა. მეთოდე ასწავლიდა ყმაწვილებს, თარგმნიდა საეკლესიო წიგნებს, ადგენდა სლავ მღვდლებს; უდიდეს ყურადღებას აქცევდა, რომ საეკლესიო მსახურება ხალხისთვის გასაგები ყოფილიყო. ერსაც უხაროდა ღვთის სიტყვის გაგონება მშობლიურ ენაზე - ლათინთა მსახურება და მღვდლები კი საერთოდ მიივიწყა. ამან კიდევ უფრო გააბოროტა მეთოდეს მტრები, განსაკუთრებით ზალცბურგის ეპისკოპოსი, რომელიც სლავთა მასწავლებლების გამოჩენამდე მთელ ამ მხარეს თავის სამფლობელოდ თვლიდა. ახლა კი ხედავდა, დღითი დღე როგორ სუსტდებოდა მისი გავლენა. მალე გერმანელ ეპისკოპოსებს ძალის მოკრების საშუალება მიეცათ და ამით ისარგებლეს კიდეც.

მეთოდეს გადასახლება და პატიმრობა შვაბიაში

როსტისლავი (846-870 წწ.) თავგამოდებით იცავდა დიდი მორავიის სამთავროს დამოუკიდებლობას იმპერატორ ლუდოვიკო გერმანელისგან (843-876 წწ.), რომელიც მის დაპყრობას ცდილობდა, მაგრამ მისი მცდელობები დიდხანს წარუმატებლად მთავრდებოდა. მეზობელი სლავები, სერბები და ჩეხები ეხმარებოდნენ როსტისლავს, რომელიც მალე ღალატის მსხვერპლი გახდა. მისმა ძმისწულმა სვიატოპოლკმა, ნიტრის მთავარმა, ფარული კავშირი გააბა გერმანელებთან და გადასცა როსტისლავი. მას იმპერატორის ბრძანებით თვალები დასთხარეს და სიცოცხლის ბოლომდე მონასტერში გამოკეტეს. გერმანელები სლავურ მიწას დაეპატრონნენ. ამით ისარგებლეს იქაურმა ეპისკოპოსებმა, მეთოდეს სამსჯავროზე უხმეს და სიკვდილით დაემუქრნენ. მეთოდემ მტკიცედ დაიცვა თავისი უფლება, ექადაგა ღვთის სიტყვა, ბოლოს კი ეპისკოპოსებს მიმართა: "თუმცა, როგორც გნებავთ, ისე მომექეცით. მე არაფრით ვჯობივარ მათ, ვისაც სიმართლის თქმისთვის მოწამებრივი სიკვდილი ერგო". ეპისკოპოსებმა მაინც მიაღწიეს მეთოდეს შვაბიაში გადასახლებას.

ეს პატიმრობა ორ წელიწადს გაგრძელდა, თუმცა არაერთხელ მოითხოვა მისი გათავისუფლება პაპმა, რომელსაც მაინცდამაინც არ სიამოვნებდა სლავური ღვთისმსახურების გავრცელება, მაგრამ უფრო მეტად აღიზიანებდა ზალცბურგის ეპისკოპოსის თვითნებობა - იგი ხომ ერთპიროვნულად განაგებდა საეკლესიო საქმეებს პაპისადმი დაქვემდებარებულ ქვეყანაში. ბოლოს უკვე ადრიანეს მემკვიდრე, იოანე VIII ეკლესიიდან განკვეთით დაემუქრა ურჩ ეპისკოპოსებს და აუკრძალა მღვდელმოქმედება, სანამ მეთოდეს არ გაათავისუფლებდნენ. მხოლოდ მაშინ გამოუშვეს საპყრობილიდან მახარებელი, რომელიც, როგორც პანონიის ეპისკოპოსი, თავის ეპარქიას დაუბრუნდა.

ეპარქიაში დაბრუნება

ეპისკოპოსი მეთოდე ორწლიანი გადასახლების შემდეგ თავის ეპარქიას დაუბრუნდა. ამ პერიოდისთვის ქვეყანაში პოლიტიკური ვითარება სხვაგვარად წარიმართა. ხალხი ვერ ეგუებოდა გერმანელთა ქვეშევრდომობას. ხოლო სვიატოპოლკმა (870-894 წწ.), რომელმაც თავისი ღალატის სანაცვლოდ მოსალოდნელი გასამრჯელო ვერ მიიღო, ამჯერად უკვე გერმანელები გაყიდა. იგი სათავეში ჩაუდგა სლავებს და გერმანელებთან სისხლიანი ომი წამოიწყო, რაც დიდი მორავიის დამოუკიდებლობის აღდგენით დასრულდა.

როგორც კი მორავიელებმა შეიტყვეს მეზობელ პანონიის მხარეში მეთოდეს დაბრუნების ამბავი, დაიწყეს ლათინი მღვდლების გაყრა და პაპს სთხოვეს მისი დადგინება მორავიის არქიეპისკოპოსად. იოანე VIII-ს ეს სურვილი შეუსრულა, მეთოდე რომში მიიწვია, საიდანაც იგი მორავიის მწყემსთმთავრად დაბრუნდა.

მეთოდეს მოღვაწეობის წყალობით სლავური ღვთისმსახურება მორავიისა და პანონიის ფარგლებს გასცდა. მორავიელ სვიატოპოლკს დაუნათესავდა ჩეხეთის მთავარი ბორივოი. მალე ის და მისი მეუღლე ლუდმილა მეთოდემ მონათლა. თავადის მაგალითს ბევრმა მიჰბაძა და ამ ქვეყანაშიც გაისმა ხალხისთვის ესოდენ სასურველი ღვთისმსახუ¬რება სლავურ ენაზე. მეთოდეს მოწაფეებმა ღვთის სიტყვა პოლონეთშიც იქადაგეს და იქაც მრავალი გაქრისტიანდა.

VIII საუკუნეში ბიზანტიამ თითქმის დაკარგა თავისი გავლენა ადრიატიკის ნაპირებზე. ილირიისა და დალმაციის სლავებმა თავი საბერძნეთისგან დამოუკიდებლად მიიჩნიეს; ხორვატიასა და კარინტიის საგრაფოს ნაწილს საფრანგეთი დაეპატრონა. ამ მხარის ეკლესიები რომს ემორჩილებოდნენ და იქიდან იღებდნენ მღვდლებსა და ეპისკოპოსებს, მაგრამ ცოტა რამ იცოდნენ ქრისტიანობის შესახებ.

დაახლოებით IX საუკუნის შუა წლებისთვის ხორვატებმა მოიშორეს ფრანკების უღელი. სარკინოზთაგან ხშირი თავდასხმებით შეწუხებულ დალმაციას დაეხმარა ბერძენი იმპერატორი ბასილი მაკედონიელი, რომელმაც გაათავისუფლა არაბების მიერ ალყაშემორტყმული რაგუზა და ბარი. ამან გაზარდა საბერძნეთის იმპერიის მნიშვნელობა ადრიატიკის მთელ სანაპირო მხარეში. თანაც ილირიის სლავებში ხმა დაირხა, რომ მათი მონათესავე ტომები მშობლიურ ენაზე აღასრულებდნენ ღვთისმსახურებას და კითხულობდნენ საბერძნეთიდან მათთვის ჩამოტანილ საღვთო წერილს. თვითონ კირილემ და მეთოდემ მოინახულეს ეს მხარე, როდესაც რომში მიემგზავრებოდნენ და უქადაგეს დალმაციის სლავებს ცხოველმყოფელი სიტყვა.

878 წელს დალმაციამ უარი თქვა პაპის ქვეშევრდომობაზე და აღმოსავლეთის ეკლესიას შეუერთდა, იგივე გააკეთა ხორვატიამაც. სერბებმა კონსტანტინოპოლში მიავლინეს ელჩები და მღვდლების გამოგზავნა ითხოვეს.

დაახლოებით 866 წელს კიევის მთავრების, ასკოლდისა და დირის, წინამძღოლობით რუსთა რაზმების გამოჩენამ თავზარი დასცა კონსტანტინოპოლს, სადაც ერთი კიეველი ვაჭრის დაჩაგვრის გამო მათ საშინელი რბევა მოაწყეს დედაქალაქის მისადგომებთან და მის თავისუფლებას დაემუქრნენ. შეშინებულმა ხალხმა ლოცვა დაიწყო. პატრიარქმა ფოტიოსმა ჯვრით მსვლელობა მოაწყო და პარაკლისის შემდგომ ზღვაში ჩაუშვა კალთა ღვთისმშობლის საფარველისა, რომელიც ვლაქერნის ტაძარში ინახებოდა. უეცრად ამოვარდნილმა ქარიშხალმა რუსების ხომალდები მიმოფანტა.

ეს უბედურება თავდამსხმელთათვის გადარჩენის დასაწყისი აღმოჩნდა. ღვთის ძალის ამგვარი გამოვლინებით გაოგნებული ასკოლდი და დირი, კიევში დაბრუნდნენ თუ არა, კონსტანტინოპოლს ქრისტიანი მასწავლებლების გამოგზავნა სთხოვეს. პატრიარქმაც მიავლინა ბერძენი ეპისკოპოსი, რომელმაც კიდევ უფრო კეთილად განაწყო მთავრები ქრისტიანული სარწმუნოებისადმი. მთავრებთან ერთად ბევრი მოინათლა და სარწმუნოებამ იწყო დამკვიდრება კიევში, რომელიც რუსული ქალაქების დედად ითვლება. რუსეთი მიჩნეული იქნა კონსტანტინოპოლის საეკლესიო ოლქის კუთვნილ ერთ-ერთ ეპარქიად. საბერძნეთსა და ბულგარეთთან ხშირი ურთიერთობის წყალობით კიევის ქრისტიანებისთვის მალე გახდა ცნობილი წმინდა წიგნები და ბერძნული საეკლესიო ტრადიციები. ასევე დამკვიდრდა მშობლიურ ენაზე ღვთისმსახურებაც.

გერმანელი ეპისკოპოსების მტრობა წმინდა მეთოდეს მიმართ

სლავ განმანათლებელთა მოღვაწეობის შედეგებმა პაპი შეაშფოთა. IX საუკუნის მეორე ნახევარში ის-ის იყო იკვეთებოდა უზარმაზარი სლავური სამყარო. ზოგი სლავური ერი ერთობ გაძლიერდა, სხვები თავისი ისტორიული არსებობის გარიჟრაჟზე იყვნენ. მათ ყოფას საფუძვლად დაედო ქრისტიანობა, ოღონდ არა რომიდან წამოსული მკვდარი ფორმალობა და მისდამი მონობის სიმბოლო, არამედ ცოცხალი ძალა - წინსვლისა და სულიერი თავისუფლების საწინდარი. პაპი ხედავდა, თუ მახლობლად როგორ ყალიბდებოდა მისგან დამოუკიდებელი ახალი დიდი სამყარო. რომის მღვდელმთავარს ესმოდა, რომ ყველაფერი უნდა ეღონა, რათა ამ უზარმაზარი სივრცის ნაწილზე მაინც მოეპოვებინა მმართველობის შესაძლებლობა. გარკვეულწილად მან ეს მოახერხა კიდეც.

პაპი გერმანელი ეპისკოპოსებისგან გამუდმებით იღებდა საჩივრებს მეთოდეზე, რომელსაც მათი აზრით, მორავია რომის ტახტის დაქვემდებარებიდან გამოჰყავდა, ამკვიდრებდა სლავურად ღვთისმსახურებასა და ავრცელებდა სლავურ წიგნებს. რომის მღვდელმთავრისთვის ძნელი იყო გადაჭრით მოქმედება - იგი ხან კრძალავდა ლიტურგიას "ბარბაროსთა" ენაზე, როგორც თავად უწოდებდა სლავურს, ხანაც ნებას რთავდა, რადგან ეშინოდა, მორავია საერთოდ არ მიერთებოდა კონსტანტინოპოლის ოლქს. ლათინი ეპისკოპოსები დაჟინებით ცდილობდნენ დაემკვიდრებინათ შეხედულება, რომ წმინდა წერილის კითხვა რომელიმე ენაზე, გარდა ლათინურისა, ბერძნულისა და ებრაულისა, ცოდვა იყო. ამ ეგრეთწოდებული "პილატეს მიმდევრების" ანუ სამენოვნების მომხრეთა უგუნური თვალსაზრისი მაინც გავრცელდა, მიუხედავად იმისა, რომ პაპმა იგი დაგმო. ლათინი ეპისკოპოსების მიზანი იყო ახალმოქცეულ ქვეყნებში სარწმუნოების შეცვლილი სიმბოლო შეეტანათ, მაგრამ მეთოდე მტკიცედ იცავდა ნიკეა-კონსტანტინოპოლის მრწამსს. პაპი მას ვერ გაკიცხავდა, რადგანაც თავადაც პატივს მიაგებდა ძველ სიმბოლოს და ამასთან ბულგარეთის ამბებიც ახსოვდა. ეს ყოველივე იძულებულს ხდიდა, მეთოდე დაენდო და მფარველობაც კი გაეწია მისთვის.

როდესაც ამ მხრივ ვერაფერს გახდნენ, ლათინი ეპისკოპოსები შეეცადნენ აღმოსავლეთის იმპერატორის ამხედრებას მეთოდეს წინააღმდეგ. მას რომის მხარდაჭერა დააბრალეს, მაგრამ აქაც არაფერი გამოუვიდათ. პირიქით - იმპერატორმა იხმო მეთოდე, პატივით მიიღო იგი, ხოლო მის მიერ ჩამოტანილი სლავურად ნათარგმნი წიგნები კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა ბულგარელებისთვის გამოიყენა. სახიფათო მგზავრობის შემდეგ მეთოდე დაბრუნდა თავის ეპარქიაში და უწინდელი მოშურნეობით განაგრძო საქმე, რისი გაკეთებაც მისმა ძმამ ვერ მოასწრო - თავისი მოწაფეების დახმარებით დაასრულა ბიბლიის თარგმნა (მაკაბელთა წიგნების გარდა). თუ კონკრეტულად სლავურ ენათაგან რომელზე იქნა გადათარგმნილი წმინდა წიგნები, ამის შესახებ მეცნიერები დღესაც დავობენ.

მეთოდემ თავისი უდიდესი შრომა დაასრულა დიმიტრი თესალონიკელის ხსენების დღეს, რომელსაც უდიდეს პატივს მიაგებდა და მის სახელზე საზეიმოდაც აღასრულა სამადლობელი პარაკლისი.

წმინდა მეთოდეს მიცვალება

მეთოდეს დევნა არ შეუწყვეტიათ გერმანელ ეპისკოპოსებს, რომელთაც მოახერხეს მთავარ სვიატოპოლკის კეთილგანწყობის მოპოვება. მისი განსაკუთრებული ნდობა დაიმსახურა ცბიერმა და უზნეო გერმანელმა ვიჰინგმა. მან მიაღწია ნიტრიის ეპისკოპოსობას და მეთოდესთან, როგორც არქიეპისკოპოსთან, ვიკარიუსის თანამდებობაზე დანიშვნას. თუმცა ვერც ამან ჩააცხრო მისი სიძულვილი. ბოლოს მან და რამდენიმე გერმანელმა ეპისკოპოსმა იმდენს მიაღწიეს, რომ მეთოდეს წინააღმდეგ განაწყეს პაპი, რომელმაც აკრძალა სლავურად ლიტურგიის ჩატარება და ამ ენაზე მხოლოდ ქადაგების ნება დართო. მეთოდე პირადად გაემგზავრა რომში, მაგრამ ვერაფერს გახდა - პაპის გადაწყვეტილებით, სახარება ლათინურად ან ბერძნულად უნდა წაკითხულიყო.

რომიდან დაბრუნების შემდეგ მეთოდემ კიდევ ხუთ წელიწადს იღვაწა მორავიაში და 885 წელს, თექვსმეტწლიანი მღვდელმთავრობის შემდეგ, უფალს მიაბარა სული. იგი გარდაიცვალა ველეგრადში. გადმოგვცემენ, რომ სიკვდილის წინ დაიბარა, მის შემდეგ არქიეპისკოპოსად დაედგინათ გორაზდი, რომელიც გააგრძელებდა მის საქმიანობას. გერმანელი ეპისკოპოსები კი მოუთმენლად ელოდნენ, როდის აღმოხდებოდა სული მეთოდეს, რომ მისი მოწაფეები გაეძევებინათ და მოურიდებლად გაჰყვიროდნენ: "შორს ჩვენგან გორაზდი! მისი სახით მეთოდე გაცოცხლდება. ჩვენ ვიჰინგი გვინდა!"

წმინდა მეთოდეს მოწაფეთა: გორაზდის, კლიმენტის, ნაუმის, ანგელარის და საბას დევნა დაიწყო მეთოდეს მოწაფეთა დევნა - გორაზდი, კლიმენტი, ნაუმი, ანგელარი საბა ბორკილდადებულნი ჩაყარეს საპყრობილეში. მამები სასტიკად აწამეს: გაშიშვლებულებს ათრევდნენ ეკალ-ბარდებში, შემდეგ კი დიდხანს ტანჯავდნენ საპყრობილეში. 886 წელს ტყვეთა ერთი ნაწილი - ახალგაზრდები ებრაელ მონებით მოვაჭრეებს მიჰყიდეს და ისინი ვენეციის ბაზარზე აღმოჩნდნენ. წმინდა გორაზდი, საბა, ნაუმი და ანგელარი სხვა ხანდაზმულ ტყვეებთან ერთად განდევნეს. ნაუმი და ანგელარი ბულგარეთში ჩავიდნენ. წმინდა მამები დაუყოვნებლივ შეუდგნენ ბულგარელ დიდებულთა მიერ შეკრებილი სლავური წიგნების შესწავლას.

მალე წმინდა ანგელარი გარდაიცვალა, წმინდა კლიმენტი კი მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთ ოლქში - კუტმიჩივიცაში მოძღვრად დანიშნეს. აღმოსავლეთის ეკლესიაში ამ მოვალეობის შემსრულებლად ღირსეულ, კეთილმსახური ცხოვრებით ცნობილ და მჭევრმეტყველების ნიჭის მქონე ადამიანებს ირჩევდნენ ხოლმე. წმინდა მამამ 893 წელს დაიწყო მოღვაწეობა ახალ ხარისხში. იგი კლიმენტი დრემვიცის ანუ ველიცის ეპისკოპოსად აკურთხეს, მისი ადგილი კი ნაუმმა დაიჭირა.

მღვდელმთავარი კლიმენტი პირველი იყო ბულგარელ მღვდელმთავართაგან, რომელიც სლავურ ენაზე მსახურობდა, ქადაგებდა და წერდა. ამასთან, იგი დაუცხრომლად ეძიებდა რჩეულებს სლავურენოვანი მრევლიდან და ღვთისმსახურებად ამზადებდა. წმინდა მწყემსმთავარი ღრმა სიბერემდე იღვწოდა უფლის სადიდებლად. როცა დაუძლურდა, წმინდანი ოჰრიდში, მის მიერვე დაარსებულ მონასტერში გაემგზავრა დასასვენებლად. აქ იგი განაგრძობდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას - თარგმნა ზატიკის მნიშვნელოვანი ნაწილი. მალე ეპისკოპოსი მძიმედ დასნეულდა და 916 წელს სული უფალს შეჰვედრა. ნეტარი მამის ცხედარი მისი ხელითვე შემზადებულ კუბოში ჩააბრძანეს და ოჰრიდის წმინდა პანტელეიმონის მონასტერში დაფლეს.


წმინდა კლიმენტი ითვლება პირველ სლავ მწერლად: მან არა მარტო განაგრძო კირილესა და მეთოდეს მიერ დაწყებული მთარგმნელობითი მოღვაწეობა, არამედ დაგვიტოვა ორიგინალური ნაწერებიც - სლავური სასულიერო მწერლობის პირველი ნიმუშები.

ნეტარი გორაზდისა და ანგელარის წმინდა ნაწილები ბერათის მახლობლად, ალბანეთშია დაკრძალული, წმინდა ნაუმის ნეშტი კი - მისივე სახელობის მონასტერში, ოჰრიდის ტბის მახლობლად.

შედგენილია ა.ნ. ბახმეტევას წიგნის, "თხრობანი ქრისტიანული ეკლესიის ისტორიიდან I-XI საუკუნეების" მიხედვით. თარგმანი ნინო ბელთაძისა

..................
აქვე წაიკითხეთ:

წმინდა მოციქულთასწორნი კირილე (+869) და მეთოდე (+885), ასევე წმინდა როსტისლავ დიდმორავიელი (+870) - 11 (24) მაისი

სლავთა განმანათლებლები - წმინდა კირილე და მეთოდე

წმინდა კირილე და მეთოდე - სლავთა განმანათლებლები




ბეჭდვაელფოსტა
კომენტარი არ გაკეთებულა
სხვა სიახლეები
01.10.2022
წმინდა ოლეგი შვილიშვილი გახლდათ წმინდა მიქაელ ჩერნიგოველისა და შვილი ბრიანსკის პირველი თავადის, კეთილმსახური რომანისა.
01.10.2022
ღირსი იოანე კრეტაზე დაიბადა, სოფელ სივოსში, კონსტანტინე VII პორფიროგენოტოსის ზეობის (951-959) დროს.
01.10.2022
წმინდა ევსტათი კონსტანტინოპოლში დაიბადა დაახლოებით 1115 წელს. ყრმა იყო, როცა წმინდა ეფემიას მონასტერში დასახლდა,
01.10.2022

წმინდა ილარიონი, ერისკაცობაში როდიონ პონომარიოვი, 1805 წლის აღდგომა ღამეს დაიბადა ღვთისმოშიშ ოჯახში.

01.10.2022
ღირს აპფუს (ანდა აპფიე) ახლა მხოლოდ კოპტების ეკლესია მოიხსენიებს, - ბრძანებს მაკარი სიმონპეტრელი.
01.10.2022
წმინდა ლამბერტი X საუკუნეში მოღვაწეობდა გერმანიაში, ბავარიაში, იგი გახლდათ ქალაქ ფრაიზინგის ეპისკოპოსი.
01.10.2022
წმინდა არკადი X საუკუნეში მოსაგრეობდა, თავის დაარსებულ მონასტერში, ნოვგოროდიდან სამ ვერსტში მდებარეობდა.
30.09.2022
როცა მოციქულები პავლე და ბარნაბა 45 წელს კვიპროსზე ჩავიდნენ, სოფელ ლამპადაში შეხვდნენ ვინმე ჰერაკლეს,
30.09.2022
ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ის ერთ-ერთი იყო იმ სამას უცხოტომელ მონაზონთაგან (ალამანები), რომლებიც კვიპროსზე გამოიქცნენ,
27.09.2022
წმიდა მამა იოსებ ალავერდელი იყო მოწაფე წმიდა იოანე ზედაზნელისა (ხს. 7 მაისს), რომელიც VI საუკუნეში
მუდმივი კალენდარი
წელი
დღესასწაული:
ყველა დღესასწაული
გამოთვლა
განულება
საეკლესიო კალენდარი
ძველი სტილით
ახალი სტილით
ორ სა ოთ ხუ პა შა კვ
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
ჟურნალი
ჟურნალის ბოლო ნომრები:
მოციქულთა სწორი წმინდა კონსტანტინე დიდი (306-337) პირველი იყო რომის იმპერატორთაგან, რომელმაც შეწყვიტა ქრისტიანთა დევნა და ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა.

istanbul evden eve nakliyat fabrika taşımacılığı eşya depolama ofis taşıma bostancı nakliyat skdar nakliyat ehirler aras nakliyat ehirler aras nakliyat cretleri ehirler aras nakliyat transfernakliyat.com.tr eya depolama sex shop

restbet restbet tv restbet giriş restbet restbet güncel restbet giriş restbet restbet giriş restizle betpas betpas giriş pasizle betpas betpas giriş pasizle iskambil oyunları rulet nasıl oynanır blackjack nasıl oynanır guvencehd.org heceder.org trke casino 30 tl deneme bonusu tahincioglunakliyat.com.tr aviator oyunu betexper Deneme bonusu veren siteler heceder.org pdf indir casino siteleri casino siteleri deneme bonusu veren siteler deneme bonusu slot siteleri pdf indir ingilizce trke eviri lyrics translate video