რელიგიურ-ფილოსოფიური ლექსიკონი
რელიგიურ-ფილოსოფიური ლექსიკონი
ანთროპოცენტრიზმი (ბერძ. Anthropos - ადამიანი და ლათ. Centrum - ცენტრი) - 1) "ყველაფრის საზომი ადამიანია" (პროთაგორი) - ანთროპოცენტრიზმი ასეთ გამოკვეთილად ათეისტურ გაგებად ჩამოყალიბდა ანტიკურ ფილოსოფიაში. 2) ეს არის რწმენა, რომ ქმნილებათა შორის უმაღლესი არსება ადამიანია და ამიტომ მას სრული უფლება აქვს, ყოველ "ქვემდებარე არსებასთან" საკუთარი შეხედულების შესაბამისად იმ ზნეობრივი ნორმების გაუთვალისწინებლად იმოქმედოს, რომლებიც ადამიანთა ურთიერთობაშია მიღებული. ასეთი ანთროპოცენტრიზმი გარკვეული დათმობაა იმ ცდუნების მიმართ, რასაც შეიძლება სამყაროს მისაკუთრების სურვილი ვუწოდოთ; ამგვარი შეგრძნებები პოსტქრისტიანული ცივილიზაციებისათვის არის დამახასიათებელი და მას საკმაოდ დამაჯერებლად აკრიტიკებენ ყველა მიმართულების ტრადიციული რელიგიები, ეკოლოგისტები, კოსმისტები და სხვა. "საბოლოოდ, ცენტრში მოქცეული ეს არსება, როგორც ირკვევა, ძალიან მცირე კალიბრის ადამიანია" (მამა ალექსანდრე შმემანი). 3) იუდეო-ქრისტიანობა სრულიად სხვაგვარად არის ანთროპოცენტრისტული: ღმერთმა იმისათვის, რათა ქვეყანა სამართლიანად და წმინდა ცხოვრებით იმართებოდეს, დაიძლიოს ღვთის ნების საწინააღმდეგო ქაოსი, ბოროტება, დეგრადაცია, სიკვდილი და ქმნილი სამყარო ყოფიერების უმაღლეს დონეს მიუახლოვდეს, ღმერთმა თავის ხატად და მსგავსად ადამიანი შექმნა და სწორედ მას მიანდო სამყაროს მართვა. ცოდვით დაცემა - ადამიანის უარი იყო ღვთის მიერ მონიჭებულ მისიაზე. ამ მოვლენის შემდეგ ადამიანს, ღმერთსა და სამყაროს შორის ურთიერთობამ გადარჩენასთან დაკავშირებული ისეთი დრამის სახე მიიღო, რომელშიც მთავარი იესო ქრისტეს მიერ გაღებული მსხვერპლი გახდა. მხოლოდ ასეთი მსხვერპლი იძლევა ადამიანის მომავალი ცხოვრებისათვის, როგორც ადამიანის, ისე მთლიანად ბუნების გადარჩენის საშუალებას. შედეგად გამოდის, რომ ადამიანი, როგორც თავისი უმაღლესი მოწოდების, ისე გადარჩენის თვალსაზრისით კოსმიურად ცენტრალური ფიგურაა, მაგრამ ეს არის ადამიანის არა ბუნებითი, არამედ გამოხსნის პროცესთან დაკავშირებული ცენტრალურობა. ამ შემთხვევაში ანთროპოცენტრიზმი ქრისტოცენტრიზმიდან მომდინარეობს.

აპათია (ბერძ. apatheia - გულგრილობა, უშფოთველობა) - სტოიციზმში: ბრძენის იდეალი, რაც "მეორედ შობით" იმ შემთხვევაში მიიღწევა, თუ ადამიანის მშვინვიერ ცხოვრებას გონი სრულად გააკონტროლებს, შეიგრძნობს სათნოებას, პიროვნება გათავისუფლდა გრძნობებისა და ყველა სხვა სახის ეფექტებისაგან. აპათიაში მყოფის მიზანი მსოფლიო გონთან, რომელიც ბედისწერასავით მოქმედებს, სრული თანხმობის მიღწევაა. თუმცა, ის, რომ სტოიციზმმა ვერ გადალახა უძველესი საშინელება (ბედისწერის მორჩილებისა და ყოფიერების არყოფის ქაოსით დასრულების შეგრძნება) და ძველი დროის ბრძენთა დაუოკებელი სურვილი, საკუთარ არსში ღმერთის შეცნობის გზა მიეკვლიათ, იმაზე მეტყველებს, რომ მათ ჭეშმარიტ გულგრილობას და უშფოთველობას ვერ მიაღწიეს. პატრისტიკაში აპათიაში ყოფნა - ადამიანის ასკეტიკური ღვაწლის მიზანია, რადგან ამ დროს პიროვნების შინაგანი სამყარო სრულად წესრიგდება, მიმდინარეობს ინდივიდის ზნეობრივი სრულყოფა, ღვთაებრივი მადლის წყალობით ყოველგვარი ვნება დაიძლევა, პიროვნებას უყვარს უფალი და უყვარს მოყვასი; ამავე დროს, ღვთისშემეცნების ჭეშმარიტი გზა სწორედ აპათიაა. კულტურაში აპათია უგრძნობელობას, ყოფითი აქტივობის ჩაქრობას, ინდიფერენტულობას, სულიერ გულგრილობას გულისხმობს; "საუკუნის დაავადება", "ადამიანური კრიზისი, ბუნებისაგან, საკუთარი თავისგან და სხვა ადამიანებისგან განდგომა" სწორედ ეს არის აპათიის თანამედროვე გაგება (ე. ფრომი), ეს არის აგრეთვე განდგომა ღმერთისაგან. თომიზმი აპათიის იდეალებს სკეპტიკურად უყურებს, რადგან მიიჩნევს, რომ ვნებები ნებისყოფით და არა გონით იმართება.

აპოკატასტასისი (ბერძ. - საყოველთაო აღდგენა, საწყის მდგომარეობაში დაბრუნება). ორიგენე (III საუკ.) ასწავლიდა: არსებები, რომლებიც ღმერთმა დასაწყისში გონიერ სულებად შექმნა, შემდეგ ანგელოზებად, დემონებად და ზოგი კი "გაციებულ" ადამიანურ სულებად გადაიქცნენ და მომავალში ყველა ეს არსება ღმერთის მიერვე იქნება გამოხსნილი. ამ საკითხში ორიგენეს ოპონენტობას ავგუსტინე და იერონიმე უწევდნენ. ორიგენეს ეს სწავლება ეკლესიამ არ მიიღო. არგუმენტად ისიც მოიყვანა, რომ აპოკალიფსისში პირდაპირ არის ნათქვამი "ეშმაკი, რომელმაც აცდუნა ისინი, ჩაგდებულ იქნა ცეცხლისა და გოგირდის ტბაში, სადაც არიან მხეცი და ცრუ წინასწარმეტყველნი; და ეწამებიან დღე და ღამ უკუნითი უკუნისამდე" (გამოცხ. 20:10), მაგრამ აპოკატასტასის მომხრეები რელიგიური ფილოსოფიის ისტორიაში კიდევ მრავალჯერ შეეცადნენ საკუთარი თვალსაზრისი უფრო დამაჯერებილი გაეხადათ (ასეთი მცდელობები ჰქონდათ მაგალითად, წმინდა გრიგოლ ნოსელს, იოან სკოტ ერიუგენას, ფრიდრიხ შლაიერმახერს, ნიკოლაი ბერდიაევს და სხვებს).

აპოკრიფი
(ბერძნ. apokryfos - დაფარული, საიდუმლო, ნაყალბევი) - ზოგიერთი ისეთი უძველესი ტექსტი, რომელიც ბიბლიურთან თავისი ფორმითა და თემატიკით ახლოსაა, მაგრამ ავტორთა პიროვნების მიმართ, მათი თვითნებური ფანტაზიის და ამ წიგნებში არსებული საეჭვო (ზოგიერთ შემთხვევაში ერეტიკული) იდეების გამო ვერც ძველი და ვერც ახალი აღთქმის კანონში თავისი ადგილი ვერ დაიმკვიდრეს. არაერთი - თავისი შინაარსით გნოსტიკური - აპოკრიფი ანტიქრისტიანული მიზნებით არაერთხელ იქნა გამოყენებული. ისინი არაეკლესიური რელიგიური აზროვნებისათვის თავის მნიშვნელობას დღემდე ინარჩუნებენ (მაგ., ცნობილ საბჭოთა მათემატიკოსთან და ფილოსოფოსთან ვ. ნალიმოვთან).

აპოლონური და დიონისური - კულტურის არსებობის და მოქმედების ორი მხარე: ნათელი, ჰარმონიული, გონივრული საწყისი, ვნებათა დამაოკებელი, ზომიერებაში, წესრიგსა და მშვენიერების დასრულებულ ფორმებში გამოხატული და, მეორე მხრივ, დინამიურ-ეკსტატიკური, იმპულსური, შემოქმედებითად განმაახლებლური, არამორალური, დამკვიდრებული ფორმებისა და ავტორიტეტების უარმყოფელი. ეს უკანასკნელი თავის უკიდურეს გამოვლინებებში სიგიჟემდე ირაციონალურია და თავისი "დემონისტური მხიარულებით", სასტიკი ორგიებით, დამანგრეველი ბუნტებით, ფორმისა და ზომიერბისადმი გამოვლენილი დაპირისპირებით საზოგადოებისთვის საშიშია, მაგრამ თავის საუკეთესო გამოვლინებებში ტრაგიზმთან მიმართებაში მგრძნობიარეა. ამ ორ მიმართულებას შორის განსხვავებებს ჯერ ფ. შელინგმა გაამახვილა ყურადღება და შემდეგ ფ. ნიცშემ ყოველი დეტალი მსუყედ დაასურათა. კ. იუნგი მიიჩნევდა, რომ ნიცშე თავისი დიონისური გამოცდილების საწყისად შლეგ ვოტანს იყენებდა, თუმცა, მისივე თქმით, ამას ნიცშე არც კი აცნობიერებდა. ისიც უნდა ითქვას, რომ ზოგიერთი მკვლევარი არარელიგიურ კულტურასთან მიმართებაში ნიცშეს მოსაზრებებს მართებულად მიიჩნევდნენ: დიონისიზმი - "სულის დროისმიღმიერი ცხოველმყოფელი საწყისია", - წერდა ვ. ივანოვი, მაგრამ ნიცშე თავისუფლების სანაცვლოთ უარყოფდა კანონს და ეძებდა - "ძლიერ სიტყვას, უცილობელ ფილებს", რომელიც იქნებოდა აპოლონური გონივრულ-აღმშენებლობითის, სიწმინდისა და კანონზომიერის სულიერი წონასწორობის და თავდაჯერებულობისა საპირწონე. ქრისტიანულ კულტურას არა მხოლოდ კოსმოსური, არამედ ზეკოსმიური ინტერპრეტაციებიც გააჩნია. "ხილული კავშირების დიონისურ წყვეტასთან" დაკავშირებით მამა პავლე ფლორენსკი წარდა, რომ "საჭიროებას წარმოადგენს სულიერი სამყაროს აპოლონური ხედვა". გ. ფედოტოვი მოქმედების - ლოგოსიდან და სულიწმიდადან გამომდინარე ორ საწყისს ასხვავებდა, მას მიაჩნდა, რომ: პირველი ღვთის სიტყვით ძველის ახალ სამყაროთ გარდაქმნაში, ხოლო მეორე - ადამიანზე სულიწმიდის შთამაგონებელ ზეგავლენაში ვლინდებოდა.


ბეჭდვაელფოსტა
კომენტარი არ გაკეთებულა
სხვა სიახლეები
06.06.2013
არგუმენტი შეხვედრებიდან - ეს არგუმენტი სასწაულების, სამყაროზე უმაღლესი ძალების მოქმედების, ღმერთთან უდავო შეხვედრების
23.05.2013
აპოლოგეტიკა (ბერძ. Apologetikos - დაცვისათვის სასარგებლო) - რელიგიური პუბლიცისტიკის სფერო, ასევე თეოლოგიური ხასიათის დისციპლინა, რომელიც იცავს ამა თუ იმ რელიგიურ დოქტრინას.
25.04.2013
ანთროპომორფიზმი (ბერძნ. anthropos და morphe: "ადამიანის ფორმა") - (მაგ., ღმერთის, ანგელოზებისა და ცხოველებისათვის) ადამიანური ნიშნებისა და თვისებების მინიჭება.
11.04.2013
ანიმიზმი (ლათ. Anima - სული) - რწმენა იმის შესახებ, რომ ქვეყანა აღსავსეა უსხეულო არსებებით ("ავი სულებით" და "დემონებით").
28.03.2013
ანალიტიკური ფსიქოლოგია - სიღრმისეული ფსიქოლოგიის ნაწილი, რომელიც ადამიანის გაუცნობიერებელი საქციელის, სამყაროს მისეული გაგების, ადამიანის სულიერ ცხოვრებისა და რწმენის შესწავლას ემსახურება.
14.03.2013
აკციდენცია (akzidens; ლათ. accidere - "მოულოდნელად გამოვლენილი", სხვაგვარად-ზემოდან ჩამოვარდნა) - გაგება, რომელიც არისტოტელემ იმის მახასიათებლად დაამკვიდრა
28.02.2013
აქტივიზმი (ლათ. actio - ქმედება) - კათოლიკე მოაზროვნის მორის ბლონდელის, რომელიც რაციონალიზმისა და იდეალიზმის საწინააღმდეგო ფილოსოფია.
14.02.2013
აქსიომა დამოკიდებულობის - რელიგიურად მოაზროვნე ადამიანის აქსიომა: "მე დანამდვილებით ვიცი, რომ ჩემგან განსხვავებულ არსებაზე ვარ დამოკიდებული" (რენე დეკარტი).
31.01.2013
ავტორიტეტი - ფაქტობრივად მსოფლიოს ყველა რელიგიას აქვს რწმენის დოგმატები და წმინდა ტექსტები, რომლებიც აუცილებლად მიიჩნევა, ასევე პიროვნებები და ინსტანციები, ვისი გადაწყვეტილებებიც აუცილებლად უნდა იქნეს აღსრულებული.
17.01.2013
ავტარკია (ბერძნ. - თვითდაკმაყოფილებულობა) - თვითკმარობა, სულის გარემო პირობებისგან დამოუკიდებლობა; მაგალითად, სტოიკური თვალსაზრისით, იდეალურ ბრძენს ავტარკიული თვისებები უნდა ჰქონოდა.
მუდმივი კალენდარი
წელი
დღესასწაული:
ყველა დღესასწაული
გამოთვლა
განულება
საეკლესიო კალენდარი
ძველი სტილით
ახალი სტილით
ორ სა ოთ ხუ პა შა კვ
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
ჟურნალი
ჟურნალის ბოლო ნომრები:
ფერისცვალება
ფერისცვალება უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი მისი ამქვეყნიური ცხოვრების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოვლენაა, ამიტომ წმინდა მართლმადიდებელმა ეკლესიამ ერთ-ერთ უდიდეს დღესასწაულად შერაცხა.

istanbul evden eve nakliyat fabrika taşımacılığı eşya depolama ofis taşıma bostancı nakliyat skdar nakliyat ehirler aras nakliyat ehirler aras nakliyat cretleri ehirler aras nakliyat transfernakliyat.com.tr eya depolama sex shop

restbet restbet tv restbet giriş restbet restbet güncel restbet giriş restbet restbet giriş restizle betpas betpas giriş pasizle betpas betpas giriş pasizle iskambil oyunları rulet nasıl oynanır blackjack nasıl oynanır guvencehd.org heceder.org trke casino 30 tl deneme bonusu tahincioglunakliyat.com.tr aviator oyunu betexper Deneme bonusu veren siteler heceder.org pdf indir casino siteleri casino siteleri deneme bonusu veren siteler deneme bonusu slot siteleri konya escort