ძველი გაზეთები - ქართული გარდამოხსნა ტობოლსკში
ძველი გაზეთები - ქართული გარდამოხსნა ტობოლსკში
(მოწერილი მოსკოვიდამ)
1891 წლის (N5) "ივერიაში" ვკითხულობთ, რომ - ტობოლსკიდამ მოუვიდა მოსკოვის საარხეოლოგიო საზოგადოებას ფოტოგრაფიულად გადმოღებული ზედ-წარწერა გარდამოხსნისა ქართულს ენაზედ. რამდენათაც შეიძლებოდა გარჩევა, ვეცადეთ აღგვედგინა მისი შინაარსი. ზედწარწერა ასომთავრული ხუცურია. ვის დროს წაუღიათ ტობოლსკში ეს გარდამოხსნა, არა სჩანს და არც არავინ იცის. აი თვით ზედწარწერა:
გარდამოხსნა
წმიდაო ღმერთო და დიდო ალავერდის მთავარ მოწამეთა მოწამეო, წმ გიორგი, შეეწიე და ცოდვათა შენდობით დაიცვენ პატიოსანი მეფე ალექსანდრე და ძენი მათნი იტ... (დიმიტრი?) მეფე გიორგი და ლეონ და ანა დეოდოფალი შეიწყალე და ცოდვანი მათნი შეუნდვნენ და მეოხ ეყავნ წინაშე ქრისტესა ღმერთსა. ჩვენ ცოდვილმან (გიძღვენით?) მცირე ესე შესაწირავი ცოდვათა ჩვენთა შესანდობელად და (ქრისტეს?) სადიდებლად შეიწირე და მეოხ გვეყავნ წინაშე ღმერთსა იესო ქრიტესა. გარდამოხსნის გარშემო რამდენიმე სურათია ხელოვნურად დახატული. ზოგიერთს მინაწერი აქვს "იერუსალიმი", "მიქეილ-გაბრიელი", "წმ. ნიკოდიმე", "ანნა, კაიაფა, იუდა", "პილატისა განკითხვა", "ჯვარსა აღვსვლა". როგორც ჰხედავთ, შესანიშნავი ადგილები წმ. სახარებისა "სურათად" არის წარმოდგენილი ამ გარდამოხსნაზედ. აქ მოხსენებული მეფე ალექსანდრე უნდა იყოს, ჩემის აზრით, ალექსანდრე პირველი კახეთის მეფე. (1511). მის მეუღლედ ისტორიული წყაროები ასახელებენ ხან თინათინს, ხან ანნას; ჩვენი ზედ წარწერა იხსენიებს უკანასკნელს სახელს. აქვე მოყვანილი მეფე გიორგი არის გიორგი მეორე, სახელწოდებული ავგიორგად (1513). თუ ორი ასო, ძნელად გამორკვეული იტ... ჰნიშნავს , მაშინ ჩვენ უნდა ვიცნოთ ძე ალექსანდრესი დიმიტრი თვალშვენიერი. ლეონი, ძე ალექსანდრესი, არ არის ცნობილი "ქართლის ცხოვრებაში", შვილიშვილი-კი მისი ლევან მეორე, ძე ავგიორგისი მოხსენებულია ჩვენს ისტორიაში. ჩვენ არ გვგონია, რომ აქ ეს იგულისხმებოდეს. შეიძლება ალექსანდრეს ჰყავდა ძე, ლეონ (ლევან) და მემატიანემ არ მოიხსენა, რაიცა ხშირია. ამ ზდწარწერას, ზემო მოყვანილ ცნობების მიხედვით, ჩვენ მივაწერთ მე XVI საუკ. დამდეგს.
ა. ხახანაშვილი
ბეჭდვაელფოსტა
კომენტარი არ გაკეთებულა
სხვა სიახლეები
14.05.2020
მირტაზანი ერქვა ადრე ნიკალა ფიროსმანის სოფელს. ეტიმოლოგია აუხსნელია. რაღაც კავშირი აქვს მაზდეანურ ცეცხლის საგზებელთან - ატროშანთან, მცირე ალავერდის საძირკველში რომ ჩამარხეს ქრისტიანებმა.
30.12.2019
ახალწლის მიგებებას საქართველოს სამეფო კარზე სერეგი მაკალათია 1923 წლის (N25) გზეთ "ბახტრიონში" ამგვარად აღწერს:
02.12.2019
"ივერიის" ფურცლებიდან ( N199. 1887წ.) ვკითხულობთ, რომ ვარძიის მონასტერი ერთს საუკეთესო და თვალსაჩინო ნაშთს შეადგენს XI-XII საუკუნის დიდებისას.
30.10.2019
ჯავახეთი. VIII საუკუნე. საეკლესიო კრება. გუარამ მამფალმა ბრძანა ეპისკოპოსთა შეკრება, რათა დაემხოთ ქართლის კათოლიკოსი არსენი,
30.10.2019
ჯავახეთი. VIII საუკუნე. საეკლესიო კრება. გუარამ მამფალმა ბრძანა ეპისკოპოსთა შეკრება, რათა დაემხოთ ქართლის კათოლიკოსი არსენი,
30.10.2019
ანტიოქიის პატრიარქმა მაკარმა მე-17 საუკუნეში იმოგზაურა საქართველოში და ვფიქრობთ, მრავლის მთქმელია მისი მონათხრობი:
30.10.2019
იმერეთი. XIX საუკუნე. წმინდა გაბრიელ ეპისკოპოსს (ქიქოძეს) უამრავ ჭორს უვრცელებდნენ მტრები. ბრალს სდებდნენ - შენდობის წიგნს კითხულობს და ფულს იღებსო.
28.09.2019
-კახეთის მთის კალთის ველზედ, ალაზნის დასავლის მხარეს, არის დიდშენი, ზღუდე-პალატებიანი და გუმბათიანი ეკლესის, რომელსაც ჰქვიან ალავერდი.
11.07.2019
დააბოტებენ ქართულ მიწაზე "მესამე რომის" ჯარისკაცები. უზომოდ დიდია და მძიმე რუსული ჩექმა, ტლანქლანჩიანი. "მატუშკა როსიას" გარდა მათთვის წმინდა არაფერია, ამიტომაც ფიქრობენ, რომ ორთავიანი არწივის ფერხთქვეშ ყველაფერი უნდა გაითელოს.
08.02.2019
1902 წლის (N20) გაზეთი"ივერია" მეფე დავით აღმაშენებლის შესახებ გადმოგვცემს:
მუდმივი კალენდარი
წელი
დღესასწაული:
ყველა დღესასწაული
გამოთვლა
განულება
საეკლესიო კალენდარი
ძველი სტილით
ახალი სტილით
ორ სა ოთ ხუ პა შა კვ
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
ჟურნალი
ჟურნალის ბოლო ნომრები:
100 წლის წინ, 1918 წლის 26 მაისს, თბილისში საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აქტი მიიღო.