ხონის ეპარქია
ხონის ეპარქია
ხონის ეპარქია დასავლეთ საქართველოში, ისტორიული იმერეთის სამეფოს ცენტრალურ ნაწილში, ვაკე იმერეთში მდებარეობს. იგი ხონს, სამტრედიასა და მათ მიმდებარე ტერიტორიებს, რიონსა და ცხენისწყალს შორის მდებარე სივრცეს მოიცავს. ეპარქიას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ქუთაის-გაენათის და ვანი-ბაღდათის, დასავლეთიდან - ჭყონდიდის, ჩრდილოეთიდან - ცაგერისა და ლენტეხის, სამხრეთიდან - შემოქმედის ეპარქიები.

ხონის ეპარქია დაარსდა XVI საუკუნეში იმერეთის მეფის, ბაგრატ III-ის მიერ, იმერეთის რამდენიმე მცირე საეპისკოპოსოდ დაყოფის შედეგად.

პირველ ხონელ მთავარეპისკოპოსს, მანუელს (ჩხეიძეს), აფხაზეთის კათოლიკოსმა დაასხა ხელი, მის ეპარქიაში გაერთიანდა მთელი ვაკე იმერეთი. მე-17 საუკუნის კათოლიკე მისიონერი ქრისტოფორო კასტელი იცნობს ამ ეპარქიას, ხონის საკათედრო ტაძარი დატანილია არქანჯელო ლამბერტის რუკაზეც. სამეფო დომენში შემავალ ხონის ეპარქიაზე განსაკუთრებით ზრუნავდა სამეფო ოჯახი. ხონელი მღვდელმთავარი გავლენიან ეპისკოპოსად ითვლებოდა და მისი სამწყსო ტერიტორია თავიდანვე საკმაოდ განვრცობილი იყო.

მეორე ხონელ მთავარეპისკოპოსს, ზაქარიას (ჩხეიძეს), მონაწილეობა მიუღია 1550 წელს მოწვეულ საეკლესიო კრებაში, სადაც ხალხის ზნეობრივი ცხოვრების ასამაღლებლად შეიმუშავეს ე.წ. "სამართალი კათალიკოზისა".

XVI-XVII საუკუნეებში მოღვაწეობდა ხონელი მთავარეპისკოპოსი გედეონი, რომლის სახელი ერთმა ხატმა შემოინახა. უნდა აღინიშნოს, რომ ხონელი მთავარეპისკოპოსები თავიანთ სამწყსოში ათობით ბერ-მონაზონს, დიაკონს და მღვდელს ხელმძღვანელობდნენ, განაგებდნენ დიდძალ საეპარქიო მამულს.

ხონის ეპარქიის შემდგომი მმართველი იყო ცაიშელ-ჯუმათელ-ხონელ მთავარეპისკოპოსად წოდებული მალაქია კათოლიკოსი, რომლის გავლენა, უცხოელ მოგზაურთა და მისიონერთა თქმით, არ ჩამოუვარდებოდა იმერეთის მეფისა და მთავართა ძალმოსილებას. 1634 წელს მალაქია კათოლიკოსმა პატივით მიიღო იტალიელი მისიონერები: ჯუზეპე ჯუდიჩე, არქანჯელო ლამბერტი, ქრისტოფორო კასტელი, ანტონი ჯარდინა.

მალაქია კათოლიკოსს ცვლის მაქსიმე (მაჭუტაძე), ისიც ცაიშელ-ჯუმათელ-ხონელ მთავარეპისკოპოსად წოდებული.

ხონელი მთავარეპისკოპოსი სვიმონი (ჩხეიძე) მრევლზე დიდად მზრუნველი მღვდელმთავარი ყოფილა. მთავარეპისკოპოს სვიმონს (ჩიჯავაძეს) კი ეპარქიაში ახალი სამწყსო გაუერთიანებია. მე-17 საუკუნეში მოღვაწეობდა ხონელი მთავარეპისკოპოსი რომანოზი (ერისთავი). მან მოაწესრიგა ეპარქიის საკათედრო ტაძრის საგადასახადო ნუსხები.

ხონელი მთავარეპისკოპოსი იოსებ მროველმყოფელი მონაწილეობდა 1761 წელს მეფის მიერ მოწვეულ საეკლესიო კრებაში. იმერეთის მეფე-დედოფლებმა ეკონომიკურად განამტკიცეს ხონის ეპარქია, ისინი ეხმარებოდნენ ხონელ მთავარეპისკოპოს მაქსიმეს (იაშვილს) სამონასტრო სკოლისა და ქსენონის შენახვაში.

განსაკუთრებით გაძლიერდა ხონის სასულიერო ეპარქია მთავარეპისკოპოს ანტონის (ჩიჯავაძის) დროს. მან აამოქმედა დიდი სამრევლო სკოლა, ააგო სახლი ფიზიკური ნაკლის მქონე ბავშვებისთვის, 100-ადგილიანი საავადმყოფო (სასაპყრე), სადაც ეპარქიის ხარჯზე იზრდებოდნენ და მკურნალობდნენ ბავშვებს. ანტონ მთავარეპისკოპოსმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო იმერეთის ამბოხებაში რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ, რის შემდეგაც რუსმა მოხელეებმა ეს უდიდესი დამსახურების მქონე მღვდელმთავარი ხონიდან გააძევეს.

1817 წელს საქართველოში დანიშნულმა რუსმა ეგზარქოსმა მოითხოვა იმერეთის 9 ეპარქიის სამამდე შემცირება, რასაც სამღვდელოება და მოსახლეობა წინ აღუდგა. ეგზარქოსის ძალისხმევით დააპატიმრეს მღვდელმთავრები და რეფორმაც ადვილად გატარდა.

1821 წლის 26 ნოემბრის დადგენილებით, საქართველოს საეგზარქოსომ ხონის ეპარქია გააუქმა. მიუხედავად მძლავრი ზეწოლისა, XIX საუკუნის ბოლო მესამედში იმერეთის ეპისკოპოსის, წმინდა გაბრიელის (ქიქოძის) მოღვაწეობის დროს, ხონის ეპარქიის ტერიტორიაზე მრავალი ეკლესია აღდგა და განახლდა, ამ მხარეში ბოლომდე იყო შენარჩუნებული ქრისტიანული ცხოვრება. 1917 წელს, ავტოკეფალიის აღდგენის შემდეგ, ხონის ეპარქიის ტერიტორია განახლებული ქუთაის-გაენათის ეპარქიის შემადგენლობაში ითვლებოდა.

საქართველოს ეკლესიის ეპარქიათა აღდგენა იწყება სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის მამამთავრობის ხანაში. 1996 წელს, წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით, საქართველოს ეკლესიის ეპარქიათა რაოდენობა 27-მდე გაიზარდა.

ხონის ეპარქიის გაუქმებიდან 176 წლის შემდეგ, 1996 წელს, საქართველოს წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით, საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში ხონის ეპისკოპოსად ხელი დაასხა მეუფე საბას (გიგიბერიას).

მოამზადა დიაკონმა
ლევან მათეშვილმა
ბეჭდვაელფოსტა
კომენტარი არ გაკეთებულა
სხვა სიახლეები
22.02.2019
25 თებერვალს, ჩრდილოეთ ამერიკის ეპარქიის დაარსების 10 წლის იუბილესთან დაკავშირებით,
18.06.2017
მარნეულისა და ჰუჯაბის ეპარქია, რომელიც ქვემო ქართლში მდებარეობს, საქართველოს ერთ-ერთ ისტორიულ მხარეს წარმადგენს.
10.11.2011
დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის ეპარქია
იღუმენი დოროთე (ბარბაქაძე) წელიწადზე მეტია, რაც ახალდაარსებულ დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის ეპარქიაში მოღვაწეობს.
19.03.2009
უწმინდესის ლოცვა-კურთხევით ბოლნელ მღვდელმთავრად მეუფე ეფრემის კურთხევის შემდეგ ეპარქიაში სულიერი ცხოვრების აღორძინება მართლაცდა თვალშისაცემია.
18.10.2007
გვესაუბრება დუბლინის წმინდა მაქსიმე აღმსარებლის სახელობის ტაძრის წინამძღვარი დეკანოზი მალხაზ კუმელაშვილი:
09.08.2007
მართალია, გულდასაწყვეტია ჩვენი თანამემამულეების უცხოეთში ნებით თუ უნებლიეთ წასვლა, მაგრამ ხშირად მათი იქ ყოფნა ჩვენი ქვეყნის კეთილდღეობის საწინდარი ხდება.
12.07.2007
ეკლესიის სახით აქ ჩვენი საქართველო გვაქვს
მისი უწმინდესობისა და დასავლეთ ევროპის მიტროპოლიტის ლოცვა-კურთხევით, სასულიერო სემინარიისა და აკადემიის დეკანი, სამების ტაძრის მღვდელმონაზონი დოსითეოზი (ბოგვერაძე)
01.06.2007
ძალიან რთულია უცხოეთში დიდხანს მსახურება, რადგან ეს დიდ სულიერ ენერგიას მოითხოვს
04.05.2007
ევროპის ქვეყნებში მცხოვრებმა ქართველობამ ქართულ მართლმადიდებლურ ტაძრებში პატარა საქართველო იპოვა
14.07.2006
გვესაუბრება ბოლნისის ეპისკოპოსი მეუფე იეგუდიელი (ტაბატაძე).

- მეუფეო, ვიდრე ეპარქიაზე საუბარს დავიწყებთ, გვიამბეთ, როგორ მოხდა თქვენს ცხოვრებაში სულიერი ფერისცვალება...
მუდმივი კალენდარი
წელი
დღესასწაული:
ყველა დღესასწაული
გამოთვლა
განულება
საეკლესიო კალენდარი
ძველი სტილით
ახალი სტილით
ორ სა ოთ ხუ პა შა კვ
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
ჟურნალი
ჟურნალის ბოლო ნომრები:
ემბაზი
ემბაზი ეწოდება ჭურჭელს, რომელშიც ბავშვს ნათლავენ. იგი ძველი ქართული სიტყვაა და სანათლავს ნიშნავს.